Productie van kennis is geen warenproductie

Auteur: Daniël Verhoeven

Men kan een boek bekijken als een waar onderworpen aan de markt, maar men kan ook de kennis die in dit boek gebracht wordt beschouwen, en die kennis kan men niet onderwerpen aan de markt. Men kan zijn kennis niet verkopen, net zomin als men zijn ledematen kan verkopen. We zijn onlosmakelijk verbonden met onze kennis.

“En ce sens, un homme n’est pas plus propriétaire de sa gloire, de sa  noblesse, de son crédit (vers la société n. d. r.), qu’il ne l’est de ses  membres, dont il ne saurait se dessaisir- comme membres vivantes – en faveur d’autrui. Il n’a donc à redouter d’expropriation pour ces  valeurs-là, les plus importants de tous, les plus impossibles à  nationaliser.” (Tarde, 1902, p.89)

De hegemonie van de warenproduktie grijpt als een tang op een varken als ze de produktie van kennis wil binnenhalen. De warenproduktie is door arbeidsverdeling een meer en meer collectief proces geworden, maar de toeëigening is individueel gebleven. Bij de produktie van de kennis is het net omgekeerd. De produktie van kennis is individueel, maar de toeëigening is collectief (Lazzarato, 1999)[1] Als men dezelfde managementtechnieken zou toepassen bij de produktie van kennis als bij de warenproduktie, dan zou dit tot catastrofale resultaten leiden. De produktie van kennis moet in alle vrijheid plaats vinden. Hiermee zijn volgens Lazzarato, de managers van de grote internationale monopolies het eens. Waarin ze onwrikbaar zijn, is de kwestie van de toeëigening van de produkten van kennis.

Men kan zich kennis niet toeëigenen zoals men zich waren toeëigent. Men kan geen kennis bezitten zoals men waren bezit, toch niet in economische of juridische zin, in de betekenis van ‘er vrij over beschikken’. Men kan ook geen kennis uitwisselen (échanger in het Frans), dit is een transitief taalgebruik uit het marktdenken. Als men kennis overdraagd, wordt men niet armer. Delen van kennis is een mentale verrijking en de kennis zelf wordt er waardevoller door: Lazzarato volgt hierin de anlyse van Gabriel Tarde:

“échange…ne veut pas dire sacrifice, il signifie mutuel rayonnement, par réciprocité de don”(Tarde, 1902, p.88)[2]

Maar wen wordt ook niet armer als men zijn kennis deelt. De consumtie van kennis veronderstelt geen exclusieve eigendom van de ‘waarheidswaarden’ zoals Lazzarato kennis noemt en ze is, en dit is belangrijk, de consumptie van kennis is niet destructief.

Als men een verlies en winstrekening wil toepassen op kennis heeft men ethiek nodig, geen markt. Evaluatie van kennis gebeurt buiten de markt. Maar dit wil niet zeggen dat hierdoor de krachtsverhoudingen in de maatschappij worden geneutraliseerd, integendeel. De verborgen ethiek van de economische machten, de wet van de markt, onderwerpt de intellectuele produktie aan de economische produktie:

“Au contraire, elles se manifestent par  des accouplement féconds ou par des chocs meurtriers au délà du  marché et de l’échange de richesse. C’est-à-dire que la nature éthique, non avouée, des forces économique ressort puissamment comme unique mode de” régulation économique” au moment où la  production intellectuelle se subordonne à la production économique.” (Lazzarato, 1999)

Bij de warenproduktie, drijft de zeldzaamheid, de schaarste van de waar de prijs op. Wil men de waarde van kennis vermeerderen, dan moet integendeel ruim verspreid zijn. En hiermee stelt de kennisproductie de bestaansreden van de economie zelf: ‘de schaarste’, in vraag.

Tardes stelt voor om een zinvole economische productie te baseren op een moraal waarover iedereen het eens is. Deze moraal moet het programma zijn voor de warenproduktie zoals het leerplan richtinggevend is in het onderwijs.

“A vrai dire, ces dissertations ne serviraient pas à grand chose. Avant tout, la première condition d’un bon enseignement, – les conditions psychologiques du maître et de l’élève étant remplies -, c’est un bon programme scolaire, et un programme suppose un système d’idées, un credo. De la même façon, la première condition d’une bonne production économique, c’est une morale, sur laquelle on se mette d’accord. Une morale est un programme de production industrielle, c’est-à-dire de consommation, car l’un et l’autre sont solidaires” (Tardes, 1885)[3]

Elektronische Bronnen

Ctheory Kritische reflectie over techologie en maatschappij door onderzoekers en journalisten

URL: http://www.ctheory.com/

Le magazine de l’homme moderne. Elektronisch tijdschrift met met enkele uittreksels uit het werk van Guy Debord (Société du Spectacle) o.a. Pierre Bourdieu, Loïc Wacquant (auteur van Prisons de la Misère) , Serge Halimi (schreef Les Nouveaux Chiens de Garde), Gilles Ballastre (Journal d’un J.R.I. ou les sherpas de l’info)

URL: http://www.homme-moderne.org/societe/

Deleuze and Guattari Internet Resources een volledig overzicht van de beschikbare elektronische bronnen van deze auteurs.

URL: http://lists.village.virginia.edu/~spoons/d-g_html/d-g.html

Transversales Sience Culture Technologie en wereldpolitiek

URL: http://www.globenet.org/transversales

Transnational Institute Intenationaal informatienetwerk rond problemen van armoeden, gewapende conflicten, sociaal onrecht en milieuverloedering.

URL: http://www.tni.org/

---

[1] Lazzarato, Maurizio, Tradition culturelle européenne et nouvelles formes de production et circulation du savoir ,publié dans la revue “Thesis”, Weimar, N. 3, hiver 1999

[2] Gabriel Tarde, Psychologie économique, Felix Alcan, Paris, 1902

[3] Gabriel Tarde, Logique Sociale, Felix Alcan, Paris, 1885, pag.348-9

onderschikt in:1s NL, Filosofie, Informatie , Informatie Theorie, Kennis Productie, Lazzarato, Tarde

Het eerste slachtoffer van de oorlog is de waarheid

Vandaag had ik geen tijd om aan mijn Blog over Gentse Blogs te werken, ik moest en zou  iets schrijven over de inval in Gaza van de Israëlische grondtroepen. Het eerste slachtoffer van een oorlog is de altijd de waarheid. De oorlog wordt niet alleen uitgevochten met de wapens maar ook met messcherpe woorden en beelden:  in de media. Meestal is die oorlog  al een tijdje bezig voor het wapengekletter begint.  Maar als de oorlog begonnen is,  kun je  in feite niet meer vertrouwen op de media van de strijdende partijen, het is een en al rookgordijn.

onderschikt in:2b Metablogs, Democratie, Filosofie , Derrida, Flaminganten, Gaza, Israel, Oorlog, Oorlogsjournalistiek, Palestina

I.F. Stone versus Socrates by Roger Jacobs

door Roger Jacobs

ISODORE FEINSTEIN STONE (1907-1989) publiceerde niet lang voor zijn dood een merkwaardig boek onder de titel The trial of Sokrates (Little, Brown and Company). In datzelfde jaar 1988 reeds verscheen de Nederlandse vertaling Het proces Socrates (Sesam/Bosch & Keuning, Baarn) die snel een tweede druk kende. Recentelijk kwam er een pocket-editie uit (Flamingo Classique, Ambo/Anthos, Amsterdam, 2000).

Het succes van de Nederlandstalige uitgave was niet enkel te danken aan de grote publiciteit waarmee de uitgave gepaard ging (Stone werd ervoor naar Amsterdam gehaald) of aan de vlotte pen waarmee Stone zijn vertoog op papier heeft gezet. Dat moet in de eerste plaats op rekening geschreven worden van de prikkelende stelling die als een rode draad door zijn boek loopt en waarmee hij de filosofisch geïnteresseerde lezer danig tegen de haren instrijkt: Sokrates – de non-conformistische stamvader van de Westerse filosofie – moet beschouwd worden als een vijand van de open maatschappij. In feite behoorde Sokrates tot het groepje aristocratische Atheners die de democratie verachtten en het militair gestroomlijnde Sparta als ideaal beschouwden. In het logische verlengde daarvan toont Stone in zijn boek begrip voor de aanklacht die de Atheense polis tegen Sokrates indiende en die uiteindelijk uitmondde in diens doodvonnis. Hij benadrukt echter dat begrip voor wat er gebeurd is niet hetzelfde is als de goedkeuring ervan.

Stone als kritisch journalist

onderschikt in:Cultuur, Democratie, Filosofie , Cultuur, Democratie, Filosofie, Joenalistiek, Martelaarschap, Plato, Socrates